Huk culturata uyariy, huk qhawariymanta qhaway

Kay semanapi, psicólogos Nora Rubí, Julen Chato ima, Casa de la Mujer (Centro de Mujer) nisqapi, voluntario llamk’ayninkuta tukurqanku. Kimsa killa yanapasqankumanta, violencia de género nisqapi ñakariqkunaman orientación psicosocial nisqapi, paykunam willawanchik experienciankumanta.

Paykunaqa España suyupi Fundación Haurralde nisqamanta mañakuy mañakuypi participarqanku, chaypin askha akllanakuy ruwaykuna qhepaman akllasqa karqanku voluntario hina, chaymantataqmi huk sorpresa suyuta churarqanku. Paykunapa casonpiqa Bolivia llaqtam karqa.

Qallariypiqa manaña facilchu karqan chay adaptación cultural nisqa chaypas, iskayninkun acuerdopi kanku chay experienciaq yanapayninmanta desarrollo profesionalninkupi hinallataq personalninkupi, hinallataq satisfacción nisqamanta, imallatapas saqesqankumanta warmikunapi cuidasqankupi.

Julen Chato, paymanta, encargado karqan primeros auxilios psicológicos y apoyo nisqamanta manaraq warmikunata servicios jurídicos otaq psicológicos nisqaman apachisqa kashaqtinku. "Achka paykunamantam chayamunku sapanchasqa sientekuspanku, mayninpiqa achka watakuna, chaymi uyarisqa kananku. Wakinqa manam aylluyuqchu nitaq amistadniyuqchu, llapankum sapallanku kanku".

Chaymantapas, Julenmi qawarichin servicio jurídico y psicológico nisqa mana qullqillapaq hinaspa kichasqa kasqanmanta, chaymi Casa de la Mujer nisqataqa achka warmikunapaqqa punta kaq utaq qipa kaq akllakuy kanman, paykunaqa violencia nisqapi tarikuchkanku, manataqmi recurso económico nisqayuqchu kanku.

Julen nin: “Wakinqa Defensor del Pueblo nisqawan otaq FELCV (Fuerza Especial de Combate de la Violencia contra Mujer) nisqawanñam kayman hamunku, chaypi yanapayta tarinankupaq kasqanmanta yachasqankurayku”, nispa. “Chayraykun kay akllanayoq kayqa ancha allin kanman”, nispa.

Voluntario hina, huknin compromisonkuqa karqan yanapaymi huk proyecto ruwaypi qolqeta maskhanankupaq, chaywanmi permitinman sustentabilidad económica nisqa atención jurídica y psicosocial nisqa.

Iskayninman riq agradecekuy

Nora Rubí llamkasqanpa tukupay punchawninpim achka unquqkuna hinaspa wawankunamanta watukurqaku, qayarqaku hinaspa mensajekunata apachirqaku. Manan facilchu karqan pisi tiempollapi askha atiyniyoq willakuykunata uyariyqa, ichaqa warmikunaq agradecekusqankuta, allin munasqankuta, qhepa minutokama rimayta munasqankutapas rikuspan, llapanku valeqpaq qhawarisqa.

Nora Rubí, payqa llaqtanpi Puka Cruzpaqpas voluntario hina llamkan, payqa creenmi voluntario kayqa chaskinapaq hinaspa qunapaq kasqanmanta. “Huk rikchaq qawayta hinaspa yuyaymanayta chaskinki huk culturamanta”. Hinaspapas chay tiempollapitaqmi huk ruwaykunapipas yanapakunki.

Nora nin: “Pipas ima sasachakuypipas hap’ichikuqtinqa sasan ima allichaytapas allinta qhawariy, hawapi kashaspa aswan hatun qhawariyniyoq kaspaqa atikunmi valorniyoq yanapakuykunata qoyta”, nispa.

Casa de la Mujerpi kasqanmi wakin aspecto culturalkunata qawarichirqa, chaykunam aswanta yapan violencia de género nisqa sasachakuyta. Payqa astawanmi admirakurqan wakin kutipiqa, ñak’arichisqa runakunaqa manan familiankupas yanapankuchu.

“Nivel socialpiqa, anchatan ñit’inku chay relacionta tukuchinapaq decidispaqa; llapa runapas rimanqaku otaq criticanqaku hinan. Warmiqa askha presión nisqatan sientekun kay sentidopi: ‘payqa qosayki, aguantanayki’”, nispa”.

Huk sasachakuymi reparasqanqa, askha kutipi maqanakuypi qhepakuyqa wawakunaq allinninpaqmi chaninchasqa, chaypin "wawakunapaqqa aswan millay chay situacionpi kay tayta mamakuna t'aqanakusqankumantaqa; imaraykuchus paykunaqa huk escenariotan rikushanku, chaypin suyanku natural kasqanmanta familia ukhupi maqanakuy kananpaq".

Chayraykum ancha allin kay casokunapi yanapakuy psicosocial kasqan.

"Necesitakunmi chay víctima yanapasqa, uyarisqa, entiendesqa hina sientekunanpaq, imaraykuchus normalmente, ciclos de violenciapi hap’isqa kashaspaqa huchayoqmi sientekunku, imaynan abusadorkuna creechinku paykunan chay situacionkunata paqarichiqkuna kasqankuta. Tukuy chay yuyaykuykunatan desmantelana. Paykunaman concienciachiyqa víctima kasqankuta, chaymi fundamental paykunapaq chay situacionmanta lloqsiyta atinankupaq, manataqmi hamuq tiempopi yapamanta pasananpaq".

Norawan Julenwanqa Vasco nacionmanmi kutirqaku, chaynapi llamkayninkuta hinalla ruwanankupaq.