1 MAYO: Toborochi t’ikakuna, sinchi colorkunamanta sutil colorkunaman

Llamkayniyta hawamanta t’aqaq ventanamantam rikuni wakin toborochis sachakunapa waytankunapa sumaq kayninta, chaykunaqa Warmikunapa Wasinpa uchuy huertannintam mastarikun.

Kay toborochikuna (huk laya calabaza) t’ikasqankuta willaqtinkuqa, willallantaqmi Llank’aqkunaq P’unchayninta, hinallataqmi 1 p’unchay aymuray killapi llank’aq kuyuykunamanta yuyariy histórico nisqa rikhurimun, capitalismoq qallariy p’unchayninkunapi (1886), chaypin qharikuna, waynakuna, warmi llank’aqkunapas aswan ñawpaqmantaraq protestakunata, huelgakunata ima umallirqanku movimientos sociales nisqakunata, pusaq hora llank’ana p’unchayta kawsayninkuwan atipaspa. Kunan punchawmi astawanqa llapa warmikunata napaykuni, qullqiyuqpas, kikinkumanta llamkaqkunapas, tukuy imapipas llamkaqkunam.

1 punchaw aymuray killapi yuyariy histórico nisqawan kuska, kutimunmi valorniyuq warmikunapa política nisqa yuyayninkuna, compromisonkuna, warmikuna, paykunam, sexista estereotipokunawan, prejuiciokunawan pakikuspa, ñawpaq warmikunapa puriyninpi callekunaman lluqsiyta atrevikurqaku, derechonchikta respetanankupaq, qarikunapa hegemonía tukukunanpaq. Achka puriykuna, protestakuna qhipaman, huk extraordinaria hatun 1 ñiqin qhulla puquy killapi 1990 watapi, warmikuna "Llamk'aqkunap puriyninta" unuwan hunt'aykurqanku, Warmikunap Wasin punkukunata kicharinankupaq wakichirqanku; chayqa karqan toborochi sach’akuna t’ikashaq tiempon.

Chay ratopiqa askha warmikunan chaypi kasharqanku, chaymi mana mayqenninkutapas sutichayta atrevikunichu hukkunata qarqoyta manchakuspay. Warmikunapa Wasinqa toborochi sacha hinam, ancho wiksayuq, sumaq waytayuq; hinaspapas askha saphikunapin kashan espiritupas, libertario musquykunapas, chaykunan t’ikraykunata ruwan, ahinataq qhari warmi maqanakuyta tukuchiy.

Kunan pacha Warmikunapa Wasinman chaskiy llantuyta quq toborochi sachakunaqa mayo killamanta mayo killakamam t’ikarimunqa, chaymi yuyarichiwanchik tikrakuykuna – 1886 watapi hina – achka choferkuna hinaspa protagonistakuna kaptin, libertario musquy sapakamapa linderonta chimpaspa huñusqa kayman, kamachikuyninkunata, compromisonkunatapas waqaychaspa.

Masikuna, Santa Cruz, Bolivia, pachantinpi llank’aq warmikunaman aswan allin yupaychayqa, ñanta mana saqenanchispaq rimanakuyninchismi. Kallarisunchik, ñan unayña chaypas, kuska purispaqa aswan pisillam.

Llapa warmi masinchikkunata napaykuy desmontaje cultural y patriarcal ñanpi. Tukuy kallpachakusqaykimanta gracias.