Ayllu mikuy canastaqa manam wawaypa hampintapas tapanchu.

Chay cuarentena suyupi kashaqtinpas, llaqta runakunaq qolqen necesitasqankuqa yapakushanmi, askha ayllukunaqa manan sapa p’unchay qolqe ganasqankuwanllachu kawsanku, aswanpas chaymantapas wasinkupaqmi alquilerta pagananku, wakintaqmi hampichikunanku gastokunata ayllu runakunapaq, wakin deficiencia física nisqawan.

Kaymi Dora (suti ficticio), 3 wawayuq mama, hukninmi necesitan hampikuna permanente (sapa punchaw), ichaqa prohibiciones hinaspa restricciones militarizadas nisqakuna gobiernopa cuarentena nisqapi churasqan mana saqinchu facil-llata purinanpaq llamkananpaq hinaspa suficiente recursokunata chaskinanpaq chay gastokunata pagananpaq.

Kay mamaqa, waqaywan, simimanta rimaspa niwarqanku: “Huk wawayuqmi kani hampikunata toman hinaspam sapa punchaw gastani 20 Bs her mana qolqepas karqanchu.

Kay cuarentenapi Dora sapa punchaw sasachakuy económica nisqamanta huk laduman churaspaqa, alquilernintapas pagananmi, kunanqa huk killañam vencido kachkan, manataqmi recursokunayuqchu chayta pagananpaq. Paymi willawanchik tiyasqan wasipa dueñonkuna "ñam tapuwarqakuña qipakusaqchu icha lluqsinaypaqchu, manataqmi imaynatapas alquilerniytapas paganaychu".

Huk rikch’aq casotaqmi Jenny (suti ficticio) nisqapas, payqa sapa p’unchay qhatupi llank’aspa recursokuna paqarichisqanwanmi kawsan. Payqa sapallan mama, willawanchiktaqmi mana atiyniyuq hina sientekusqanmanta, uchuy wawankunata qawaspan, manataqmi derechonkutapas huntachiyta atisqanmanta.

“Imataq kanqa mana qolqeyoq kaqkunamanta? Qhatuypi llank’aqkunaqa sapa p’unchaymi gananchis manataq huk pesollapas mikhunanchispaq kanchu kunan (...) sapallan mama kanchis, wawanchiskunaqa manan yachankuchu maymanta qolqeta horqosqanchista kunantaq kay cuarentenawanqa manan llank’ana kanchu, manataqmi yachanchischu ima ruwananchistapas”, nispan qaparisqa.

Jennyqa entiendenmi saludninta cuidaymanta, ichaqa nillantaqmi: “Wawayqa p’unchaykunañan mana mikhunchu kay cuarentena kasqanrayku, chaymantan sayk’usqa kashani, munaymantaqmi kay situación tukukunanta”, nispan llakisqa nin, familian paymanta dependesqanrayku.

Mana iskayrayaspa, llaqta runakunapa necesitasqankuqa manam kaqllachu, wakin sectorkunam wakinmantaqa aswan sasachakuypi tarikunku; chayraykun mana kaqlla kayninkupi tarikusqankuqa aswan ukhunchasqa. Ichapas políticas nisqakunaqa aswanta qhawarikunan kay ch’usaq kaqkunata allichaypi, pisiyachiypi ima, chaykunaqa aswan sut’inmi warmikunapi, paykunan obligasqa kanku sapallanku ancha llasa q’epita apanankupaq.

RADIO ALTERNATIVA 103.0 FM SANTA CRUZ- BOLIVIA