Ñane Ñe’ẽ · Publicación
Mávapa oñangareko kuña ha mitãkuña'i rehe ko'ã pandemia COVID-19 jave?

Mávapa oñangareko kuñanguéra rehe ko pandemia COVID-19 jave?
“Areko 4 mitã, peteî adolescente ha 3 imitãvéva. Che ména ha che roiko mokõi koty insuficiente oréve 6. Ivaivéva ha'e pe cuarentena reheve, opavave roñemboty, ndaikatúi rosẽ, opa tembi'u, che mitãkuña'i oipota kamby ha otos, añeporandu moõpa araha chupe? Che ména, aburrido ha en mal estado de ánimo, ndaha'éi che amenazante, cheinupã ha che insulta mitãnguéra renondépe, hasẽ hikuái ha upévare oinupã avei chupekuéra” (Testimonio de una mujer de 35 años).
“Aguata mombyry ha aguahêvo FELCV-pe, chembotove chepytyvõ, he'ívo hembiapo hetaha coronavirus rehe. Hasẽvo, amombe'u chupekuéra coronavirus mboyve, che rekove oîha peligro-pe violencia sexista che pareja rehe” (Testimonio de una mujer de 29 años).
“Kuñakarai, por favor, eñatende ore remikotevẽre, ndoroikuaavéima mba'épa rojapóta romongaru haguã mitãnguérape. He'i hikuái presidente ome'êta canasta, ¿mba'éichapa rorrecibíta?”. (Testimonio peteî kuñakarai 47 ary orekóva).
Peteîha káso oimehápe umi informe leve ohechaukáva umi riesgo ombohováiva kuñanguéra atrapado confinamiento obligatorio péva virus COVID-19 oporojukáva. Ko situación ñanemboliga ani haguã ñanderesarái umi kuña, mitãkuña ha adolescente ohasáva kyhyje asalto físico ha/térã sexual inseguridad omoheñóiva crisis ko'ágãguáva. Cuarentena ha declaración de emergencia de salud ombohapéva riesgo violencia sexista ha patriarcal. Avei, umi sistema de salud ojehechauka insuficiente, ofalta recurso ha experiencia ombohovái haguã emergencia, ha ni coronavirus, situación de crisis-pe.
Mokõiha, oî normalización persistente violencia kuñanguéra rete rehe umi institución orekóva mandato legal ome'ê haguã pytyvõ ha protección pya'e umi víctima violencia de género. Jahecha umi oficial uniformado medios de comunicación-pe omosãsõ ipochy umi ohasáva rehe, máva oikuaa mba'e motivo térã emergencia. Mba’épa ojehu FELCV (Fuerza Especial de Combate la Violencia contra la Mujer)-gui, ndojapóiha imisión: ohapejokóvo violencia ha ome’ê haguã atención de calidad, he’iháicha proceso debido, umi víctima violencia de género-pe?
Mbohapyha káso, mboriahu: 70% población oikóva ingreso diario rehe noîri de acuerdo medida de restricción estancia hogapýpe. Péva omoheñói estrés ha ansiedad péva inminente pérdida de ingreso ha ndoikuaáigui mba'éichapa omongaru ifamilia-kuérape. Péva oiko Riberalta, Beni-pe, ko'ápe población osê tape rehe -peteî protesta olla-pe- ojerurévo alivio medida de estancia en casa, ikatu haguã osegi ogenera ingreso ogarantisáva hi'upyrã ifamilia-kuérape guarã.
Pe oporomondýiva episodio Riberalta-pe ha'e ombohováiva mburuvichakuéra, oñangareko rangue derecho orekóva umi manifestante, ombohovái agresión ha incomprensión, oatakáva mbaretépe población iñembyahýiva ha desesperada. Ivaivéva ko kásope ha'e determinación fiscal de Distrito Beni-gua, Mirtha Mejía, he'íva públicamente oñeme'ê hague orden de captura seis motociclista-kuéra rehe "supuestamente" responsable protesta Riberalta-pe, ogueraháva estigma mboriahúpe ha ojapóva delito mboriahu, orekóva familia iñembyahýiva, ha oñemoîva iclase ndive.
Ko'ã tapicha ojerúre simplemente presidente omoañetévo compromiso público orekóva, péicha oasegura chupekuéra oasegurataha seguridad kuñanguéra ha familia-kuérape. Kuñakarai Presidenta, peikuaa por favor pe seguridad oñepyrũha oñekumpli haguére pe derecho básico hi’upyrã rehegua. Peikuaa umi exceso ojapóva pende ministro-kuéra rovái, ojoajúva autoritarismo típico dictadura-kuéra rehe, roime vigilante ha roñemoîta umi oikotevêva ndive.
Umi testimonio oike peteî serie de denuncia oguahëva ára ha ára Casa de la Mujer-pe.
Casa de la Mujer
Apoyo psico-jurídico, médico ha social orekóva perspectiva feminista Santa Cruz de la Sierra-pe.
