Ñane Ñe’ẽ · Publicación
Jasẽ lockdown-gui

Miriam Suárez Vargas rehegua
Che confinamiento guive pandemia rupi, ahendu música sapy’ánte oñemoaguĩvéva ha sapy’ánte oñehundi. Amaña ventána rupi; ha'e peteî banda, músico ifamilia ndive, oipysóva peteî carrito ombyaty haguã oimeraê donación ikatúva oikuave'ê gente. Ogueraha hikuái contenedor, ombota okê, ndaha'éi imponente, ojerurénte pytyvõ oikove haguã ambue ára. Asaje... Ahendu jey mbaraka. ¿Haʼekuéra piko peteĩchapa? Haʼete ku oguatáva hikuái umi kállere. Ha’e peteĩ grupo de tambor michĩva, ha umi miembro-kuéra ojehecha ikane’õha; suerte ha ára porã ndaha’éi jepivegua ijykére. Pe escena ningo tuichaiterei mbaʼe. Nañandúi pe vy’a ndeguerahaséva rejerokyse haĝua; upéva rangue, chesupera peteĩ temiandu pérdida rehegua, ñembyasy rehegua. Umi músico oguata tape rehe, oha'ãrõvo umi vecino py'aporã ha pytyvõ ko'ã época COVID-pe.
Kóva che retã, che pueblo, desigual, diverso, plural, controlado umi casta golpe de estado oñombohovái poder político rehe. Oikotevê hikuái osegi haguã "oaprovecha" ha ovendévo recurso natural boliviano-kuéra. Umi golpe de estado nopenái tekovére; democracia ha'e peteî escudo ojaho'i haguã hembiapo vai ha ombogue haguã mbaretépe espíritu libertario movimiento social-kuéra. Oheka hikuái omohu'ã iproyecto extractivo ha represivo omokirirîvo umi voz okondenáva golpe ha política de muerte orekóva.
Oñemotenondévo pretexto oñangarekóvo salud pública rehe, umi mburuvicha omoirüva autoproclamado presidente omosãsõ hikuái fuerza represiva tape rehe- umi oficial uniformado orekóva único registro ojekuaáva siniestro ha oinculka kyhyje pueblo-pe. Oimeraê movimiento social, aty térã acto de desobediencia oime ha ojepenaliza (criminalizado), osapukái peteî ministro, ombohováiva ambue: "Umi terrorista ojeprocesáta omoîgui en peligro salud pública; roguereko identificado. ¡Oñemoinge haguã ka'irãime hendivekuéra sedición rehe!”. ¿Araka'e guive oje'e sedición derecho orekóva protesta rehe? ¿Araka’e guive pe represión ombogue pe anhelo de libertad? Mbarete movilizado ha'e pe fuerza omokyre'ÿva gente oguata haguã meta gotyo oikove haguã libertad-pe, oñeñongatúva horizonte de igualdad omomba'éva diversidad, avave oñehesa'ÿijo'ÿre ni oñemoî'ÿre avave ári.
Pe soledad insoportable confinamiento-pe, añembohovakévo umi episodio de odio, terror institucionalizado ha umi ñemonda ára ha ára, adecidi oiko chehegui ambue activista-nte. Umi mbovy recurso ojeguerekóva, ahecha chejehe activista ramo okondenáva cultura de la muerte, ombotýva okê umi patriarca oscurantismo rehe, oñemonde morotî omokañy haguã hova añeteguáva desprecio umi iñambuéva rehe, odesenmascaráva umi autoridad indiferente odictáva medida noñedesináva peteî tetã orekóva hetaiterei pueblo diverso oikóva oñondive ko territorio tuichaitévape.
Ha’ekuéra oreko iargumentokuéra; omonda hikuái movimiento social ñe'ê ombotavy haguã ohendúvape. Ha katu, odependévo umi antecedente orekóvare umi oñemomýiva, o’aplika hikuái selectivamente crueldad. Ha’éramo imboriahu, indígena térã rebelde oñemoĩva gobierno transitorio rehe: ndorekói ánga, ndorekói espíritu, ha’ekuéra salvaje, ndaipóri consideración hesekuéra mba’eveichavérõ. Mitãrusu, urbano, blanco, orekóva finanzas cómodas, oñemomýiva oasegura haguã transición ipuku, ha'ekuéra demócrata, jepénte omokyre'ÿ racismo ha criminalidad tape rehe, ojapóva humillación ivaivéva kuñanguéra rehe, indígena, mboriahu, ha umi desempleado oñemomýiva odefendévo derecho orekóva.
Ni pandemia COVID-19, ni umi discurso amenazante ojapóva umi golpe de estado connivencia Unión Juvenil Santa Cruz ha pe ojeheróva Resistencia Juvenil Cochabamba ndive, ndoipe'amo'ãi espíritu de lucha movimiento social-kuéra.
Hetáma!! Jajehekýi ñeñapytĩgui, ñamombarete ñande pueblo esperanza, ñamopeteĩva oimeraẽva ñeha'ã jajevy haguã república tujápe indiferente umi tetã ha diversidad oikóva oñondive ko territorio Plurinacional-pe.
¡Rokondena violencia, noimportái moõguipa ou!
Casa de la Mujer
Apoyo psico-jurídico, médico ha social orekóva perspectiva feminista Santa Cruz de la Sierra-pe.
