Ñane Ñe’ẽ · Publicación
Género ndaha’éi sinónimo kuña ndive
Oñeñe’ẽvo género rehe ndaha’éi kuñanguéra rehe añónte, oikehápe peteĩ número peteĩ lista de participación-pe, térã ojejapo ta’anga kuñanguéra aty rehegua. Pe perspectiva de género ohasa mombyry upévagui; ha'e peteî tema ohypýiva estructura social pukukue. Kóva peteîva umi mba'e principal ojegueraháva taller "Género y Derechos Humanos" oñemotenondéva arapokõindy ohasávape Cejis Santa Cruz-pe.
Oiporúvo término “género” sinónimo ramo “kuña” odespolitiza lucha histórica kuñanguéra orekóva Derechos Humanos, igualdad social, económica, cultural ha política (contenido Taller).
Ko taller oime haimete cincuenta representante organización ha movimiento social sector mitãrusukuéra, indígena, afro, urbano, rural, diversidad sexual, ambue apytépe.
Oî sector omba'apóva medio ambiente térã producción ndive he'íva nombohováiriha umi tema de género; jepémo upéicha, ára ha ára oñemopu’ã haguã joaju kuimba’e ha kuña apytépe mba’apohápe oikotevẽ avei peteĩ perspectiva de género. Péva omomba'e guasu facilitadora taller, Iris Baptista, coordinadora programa Equidad para el Desarrollo UNITAS-pe.
Avei omomba'e guasu tuicha mba'eha umi organización oikuaa omba'apoha tapicha "diferente ha diverso" ndive, ha umi relación kuñanguéra ha kuimba'e apytépe oîha avei susceptible análisis perspectiva de género guive, oîgui avei relación poder desigual, sesgo discriminación ha exclusión.
Umi tema principal ha'e "metodología de género" ha "indicadores de género". Umi participante ojepy'amongeta mba'eichaitépa ojeadopta perspectiva de género iorganización-kuérape ha umi desafío ombohováiva omoañetévo hembiapo ára ha ára. Oñemohu'ã taller ohesa'ÿijóvo situación social, política, económica ha cultural Bolivia-pe, omyakãva Miriam Suárez Casa de la Mujer (Kuña Róga)-gua.
Ko taller ombosako’i Casa de la Mujer, Desafío, Centro de Estudios Jurídicos e Investigación Social –Cejis–, Apoyo Para el Campesino Indígena del Oriente Boliviano –APCOB– ha Centro de Investigación y Promoción del Campesinado –CIPCA–; ha oguereko kuri pytyvõ red UNITAS-gui.
Enfoque integral género rehegua
“Heta arýma amba’apo umi proyecto, monitoreo ha evaluación rehe, ha la mayoría umi proyecto añetehápe ofalta perspectiva estructural umi tema de género rehe”, he’i Iris Baptista. “Remotenondévo auditoría de género, rehechakuaa ndaiporiha voluntad política añeteguáva ogenera haguã cambio estructural acción rupive. Género oñembohovái aislamiento-pe”.
Ombojoapy idea omoingévo género ojoaju gueteri kuñanguéra ndive ha umi tema ha'eháicha participación ha violencia, pero sapy'ánte ndojoajúi enfoque derecho económico, social ha reproductivo kuñanguéra rehe.
Umi oikeva’ekue apytépe oĩ Álvaro Chuve Chuve, Red de Jóvenes Indígenas y Afrobolivianos Santa Cruz de la Sierra-gua. Ojesareko mba’éichapa ojoaju discurso ha tembiapo:
"Rohejava'erã roñembotavy roguerovia haguã ore organización oreko en cuenta umi tema de género simplemente roguerekógui fotografía kuñanguéra térã mitãrusukuéra. Kóva peteî tema amplio-iterei; tekotevê jajeabri ha ñamoambue ñane pensamiento sapy'ánte jaguerekógui doble estándar".
Imba’égui, Raquel Hurtado Silva, Observatorio Infantil y Juventud Universidad Gabriel René Moreno-gua, ome’ê hemiandu ko taller rehe:
"Ajuhu pe diversidad de personas —kuña, kuimba'e, gay, lesbiana, gente trans — iñinteresanteterei; upéi pe contenido iñimportantetereíva omombarete umi concepto ha omyesakã idea moõpa ñaime política, social ha culturalmente. Añetehápe chegusta ahechávo umi perspectiva orekóva umi tapicha espacio propio-gui."
Katherine Caballero, gerente educativa CIES-pe guarã, tuicha mba'e sinergia, pero "actor ramo sociedad civil-pe roñeha'ã aislamiento-pe. Che aimo'ã taller oreko impacto iporãitereíva sinergia-pe, rokomparti umi mba'e rojapóva ha orekóva directrices romba'apo haguã de manera integrada".
Omombe’u haguéicha Iris Baptista, pe taller ndaha’éikuri hetave capacitación técnica-gui; ha'eva'ekue peteî espacio de reflexión crítica, "ikatu haguã peheja pepensa mba'éichapa aime, mba'éichapa ikatu ajapo porãve, mba'e ambue mba'e ikatúva ajapo amoambue haguã situación desigualdad ha brecha de género".
Casa de la Mujer
Apoyo psico-jurídico, médico ha social orekóva perspectiva feminista Santa Cruz de la Sierra-pe.
