¿Ima ninantaq "Yo me sumo" nisqa?

“Haykumuni, ¿imataq qamri?”, nispa. nisqaqa Casa de la Mujerpa ruwasqan campañam, warmikunata, qarikunatapas riqsichinankupaq, maqanakuyta atipayqa huñusqa ruwaymi, chaymi qallarikun sapa punchaw kawsaypi yuyaykunata, ruwaykunata tikraspa.

"Huñunakuy" nisqa yuyayqa, activismo nisqaman waqyakuymi, cambio de agentes kanankupaq, paykunan kallpachanku —ayllunkumanta, yachaywasinkumanta, hatun yachaywasikunamanta, llank'ana wasikunamantaña— warmikunaq qharikunaq kaqlla derechonkunata, hinallataq qhari warmi ruwaykunata atipayta. Tukuyninpiqa, necesitakunmi huk transformación cultural, chaymanmi llapanchis yanapakunchis.

Warmi-qhari maqanakuyqa manan tukukunqachu, warmikunaq cuerpon qharikunaq kaqnin kasqanmanta, paykunaq allin qhawarisqa kananku kasqanmanta yuyaykuy cambiasqa kanankama, imaynan misi waqyakuypi hina; otaq warmikuna mama kanankupaq nacesqankumanta, mama kayqa obligacion kasqanmanta, mana akllakuy kasqanmanta yuyay chinkachisqa kanankama. Situacionqa manan cambianqachu mana sociedadmanta tapukuy moralwan, manataqmi penal penal nisqawanchu warmikuna contra violencia ruwaqkunapaq, aychapi, warmi-qhari puñuypi, psicológico nisqapipas, simbólico nisqapipas.

Chay campaña ruwayqa mastariyta munan imaymana temakunaman, chaykunan tupan qari warmi maqanakuy hark’aymanta. Ñawpaq kaq etapapaqmi, chaymi qallarirqa 8 punchaw marzo killapi 2018 watapi qallariyninwan, tawa áreas temáticas específicas nisqakunatam qawarirqaku:

Violencia patriarcal: Ley 348 nisqamanta yachay hinaspa willanapaq kallpanchakuy.

Violencia sexual: callepi acoso, catcalling.

Derechos Sexuales y Reproductivos: chay pastilla paqarinmanta qhipaman apaykachana.

Wayna sipas wiksayakuy: mama kaymanta tanteanapaq derecho.

Kay punta kaq etapaqa Cuso Internacionalpa qullqiwan yanapasqanmi karqa, chaypim karqa kay temakunawan tupaq piezas gráficas nisqapa ruwaynin, chaykunatam redes sociales nisqaykuwan, Casa de la Mujer Bolivia nisqawan, rakinakurqaku.

Chaymantapas, tawa radio programakuna kay temakunawan tupaqmi ruwarqa hinaspa willakurqa estacionniyku, Radio Alternativa 103.0 FM, chaypim willakurqa Santa Cruz de la Sierra llaqtapi, Bolivia suyupi.

Huk campaña, chaymi campeones cambianku

Miriam Suárez, Casa de la Mujerpa kamachiqninpaqqa, hukninmi kay campaña ruwaypa munayninqa, warmikunapa derechos humanos nisqa achka kutita sarunchasqa kasqanmanta qawarichinapaq, chay sarunchakuykunam, sapa kutilla maqanakuypa ciclo nisqapi, chaynapim qawachin cultura patriarcal nisqapa hukniray expresionninkuna.

Tawa ejes temáticos nisqa campañamanta hurqusqam karqa estrategia de comunicación nisqamanta, chaytam ruwarqa 2017 watapi Casa de la Mujer nisqa proyecto “Vercar violencia sexual contra sipas, qari, wayna sipaskuna”, Plan Internacional nisqapa yanapasqan.

Kay investigacionqa kay sasachakuykunatam riqsichirqa diagnosticonpi:

Kamachiyta mana yachay 348, Kamachiy Tukuypaq Warmikunaman mana maqanakuyniyuq kawsayta garantizananpaq.

Achka violencia sexual nisqapi ñakariqkunam.

Mana munasqa wiksayakuykuna achka.

Derechos Sexuales y Reproductivos nisqamanta mana yachay.

Tayta-mamakunamanta yachachiqkunamantapas pisillatan chay temamanta interesakunku, chaymantapas mana willakuyniyoqmi kanku.

Mana anchatachu interesakunku medios de comunicación nisqakuna chay sasachakuymanta allinta willanankupaq.

Sasachakuypa contexton

Bolivia suyupi, pachantinpipas warmikunaq, sipaskuna, wayna sipaskuna contra maqanakuyqa aswan mast’arisqa, tolerasqa, normalizasqa violación de derechos humanos nisqa. Hinallataqmi qhawarikun salud pública y justicia social nisqa sasachakuy hina, chaymi sapa p’unchay waranqa waranqa runakunata afectan, chaymi afectan integridadninkuta, dignidad humana nisqatapas.

Bolivia suyupi, 9 p’unchay marzo killapi 2013 watapi – Ley 348 llank’ayta qallariqtin – 6 p’unchay marzo killapi 2018 watakama, 129.130 casos de violencia familiar utaq wasipi, llapanpiqa 455 femicidios nisqakunan oficialmente registrasqa kashan.

Imaymana institucionkuna kallpachakuptinkupas, Kamachiywan ñawpariptinkupas, yupaykunaqa manam pisiyarunchu. Chayraykun "yaykushani" nisqa campaña nisqa llapa runaq sientechiyta munan, violencia de género nisqa atipanankupaq, chaytaqa sapa p'unchay ruwasqankuwanmi hunt'ayta atinku.

Chaypaqmi qari warmikuna sapa punchaw kawsaypi rikuriq violencia de género nisqa riqsinankupaq, chaynallataqmi tapukunankupaq imaynatam kay situacionkunata ruwanku hinaspa ima ruwayniyuq kasqankutapas, transformación cultural nisqapi, aswan chanin hinaspa kaqlla kawsayman, chaypim derecho de vida libre de violencia nisqa respetasqa kanqa.

¿Hayk’aqmi chay campaña qallarirqan?

Kay campaña qallarisqa karqan 8 p’unchay marzo killapi 2018 watapi, warmikunaq p’unchaynin, chay p’unchay emblemático nisqamanta aprovechaspa, yuyarinapaq pacha hina, chaypin yuyarikun askha ñawpaq runakunaq maqanakuyninkunata, paykunan warmikunaq derechonkunata ganarqanku.