Wawaykunaqa ch’usaq platonkuta apamuwanku manataqmi yachanichu imata mikhuchinaypaq.

CUARANTINA EN BOLIVIA

“Wawaykunaqa ch’usaq platonkuta apamuwanku, manataq yachanichu imata mikhuchinaypaq”, nispa.

Achka Bolivia ayllukunapa desesperación nisqa, mana atisqankurayku, mana atisqankurayku, mikhuykunata rantiyta, chaynapi kawsanankupaq, chay cuarentena nisqapi, gobierno nacionalpa churasqanpiqa, ñam allintaña qawakun, chaymi llaqta runakunata qawachirqaku, mañakuspanku, autoridades nacionales, departamentales, municipales nisqakuna kay necesidadta allichanankupaq, manataqmi derecho humano nisqatapas sarunchanankupaq, chaynapi allin mikuykunata tarinankupaq.

“Yanapayta necesitayku, wawaykuqa manan imatapas entiendenkuchu, ninku ‘mikhuyta munani mamay’ nispalla, uyankuta qhawarispallayku, ichaqa manan yachaykuchu imatachus mankaman churanaykuta. Ch’usaq platonkuta apamuwayku, ichaqa manan yachaykuchu imatachus mikhunata”, nispan willakurqan huk desesperada mamamanta, Municipio de La Guardiamanta, paymi lloqsimurqan huk t’aqa warmikunawan qharikunawan ch’usaq mankakunawan, paykunaq yanapayninta mañakunankupaq kamachiqkuna.

“Llank’ayta atisunmanmi, ichaqa manan kay p’unchaykuna lloqsinanchista saqewankuchu (...) ¿imaynatataq iskay semanatawan aguantasun?” llakikun kay mama, rimarispa cuarentena mastariymanta 30 abril killakama, vecinonkuna waqachispa, ch’usaq mankachankuta maqaspa, suyaspa kamachikuqkuna aswan allinta kutichinankuta necesitasqankuta.

Kay llakiwan tupashpa, Fabiola Tapia, Mapaizo Sur 3 barriomanta ayllullakta pushak, Municipio La Guardia llaktamanta, mana kushikushkata rikuchirka kay llakta kamachikkunawan, paykunami prometekushkami chay llaktapi ayllukunaman mikuna yanapayta chayachinkapak, shinapash kunankama mana "huk grano arroztapas" chayachishkachu, shinallatak kay llakipi kawsak runakunaka tantarishpami tantanakushkakuna, paykuna kikinku uyarinata munashpa.

Kay situacionmanta tapuptinku, concejala Marisol Camacho Rodríguez, Municipio La Guardiamanta, nirqa kay laya kamachiykunata hunt’anapaqqa, Estadoqa condicionkunata qunan tiyan sectores más vulnerables kaqpaq, astawanqa chay parte de la población sapa p’unchaw kawsaq chaymanta kay sasachakuy pisiyachiyta munaspaqa cocinas comunales nisqakunata organizananku, ruwananku karqa, ichaqa chay opción kunan kachkan yaqa mana sustentable nisqa.

“Kaypi kanmi sapallan warmikuna achka wawayuq, chaymi ñawpaqman churana (...) kay contextopi, mañakuni atiyniyuq kamachikuqkunata yanapanankupaq kay sasachakuykunata allichanankupaq kay pachakunapi”, nispan concejala rimarirqa, kutichispa chay crisis alimentaria nisqa, chay cuarentena nisqa Coronavirus nisqa sayachinapaq.

Bolivia mamallaktapi, 12 puncha, marzo killa, 2020 watamanta pacha, llaktayukkunata harkaykunata churashkami, yachana wasipi ruraykunata sayachishkamanta, tukuymanta cuarentena nishkata, militarización, control permanente policial llankaywan, kay Coronavirus unkuykuna mana mirarinata harkankapak. Ichaqa tukuy kay hark’akuq kamachiykuna kaptinpas, kay virusqa puriyninta puririrqa.

Gobierno transitorio nisqa pisi pisimantan wakin sectorkunaman bonificacionkunata qoshan, 30 p’unchay masñataqmi llank’ananchiskunaman haykuy hark’ayta waqaychaspa, gobiernoqa decidirqan universal bonificacionta Bs. 500, 30 puncha abril killamanta pacha pagana kan, shinami llaktayukkuna mutsurishkakunata paktachinkapak kallpachakunka.

Chaykamataq waranqa waranqa runakuna bancokunaq hawanpi puñushanku, askha runakunata, karu filakunata ima paqarichispa, gobiernoq qosqan huknin subsidioman haykuyta suyaspa. Ichaqa askha runakunan tapukushanku: "¿Imaynatataq huk 15 p'unchay wisq'asqa kashaspa kawsasaq? ¿Imatan willasaq mikhunata mañakuwaqniy wawaykunata?"

RADIO ALTERNATIVA 103.0 FM SANTA CRUZ- BOLIVIA