Runa rantikuymanta rikuchiy

30 puncha julio killapi 2018 watapi, Santa Cruz de la Sierra llaktapi, llakichishkakunapak ayllukuna, runapak hayñimanta tantanakuykunapash ñankunaman llukshirkakuna, institucionkuna chinkashka runakunata maskaypi mana llukshikushkata, ashtawanka musu-sipaskuna, wayna kurak runakunami kan. Ayllunkuqa suyakuyniyuqmi kachkanku tarinankupaq, hinaspam mañakunku gobiernopa yanapakuyninta, chaynapi kay huchapa muyuriqninpi imakuna pasakusqanmanta chuyanchananpaq.

Kay huchapi llakichishkakunataka secuestrashpami ayllunkunamanta karu llaktakunaman apashkakuna, llikakunata rantichina wasikunaman tantarishpa. Prejuicios culturales y estereotipos nisqakunan pisiyachin chay situacionpa sinchi kayninta; mana kanchu allin mecanismokuna investigacionpaq hinaspa qatipanapaq, chaymi saqirun chay ñakariqkunata mana harkasqalla.

Bolivia suyupiqa, 2012 watamanta 2016 watakamam 2.591 willakurqaku kayhina huchakunamanta. Chaykunamantan Poder Judicial 44 sentenciakunata carcelpi wisq’asqata churarqan huchachasqakunaq contranpi; sapa punchawmi kimsa runakuna chinkasqankumanta willakunku (7 kaq pagina). Pisi willakuy, institucionkunaq pisiyaynin, hinallataq mana investigacionpaq hinallataq qatipanapaq herramientakuna kasqanmi ayllukunata saqepun llakisqa purispa huk oficinamanta huk oficinaman, apaspa huk nanayta, chaymi mana llakikuychu, manan yachankuchu munakusqanku runakuna kawsashasqankuta otaq wañusqankutapas.

Santa Cruz llaqtapi chinkasqa runakunap ayllunkunap tantanakuyninmi nin:

Pisi pisiyasqa, institucional complacencia nisqa qhawarispan, Bolivia suyupi kamachikuykunapi chinkachiy hucha hina churananta mañakuyku, manataqmi suyaykuchu clasificación penal nisqa obligasqa chinkanankama.

Denunciata churanapaq 48 horasta utaq aswanta suyayqa, llapanpi mana kamachiyman hinachu, hinaspapas derechos constitucionales nisqakunatan sarunchan, justiciaman directa hinaspa usqhaylla haykunankupaq; chaymi mana hark’asqa, mana ima ruway atiqllata saqepun ñak’arichisqa runakunata. Chayraykun mañakuyku usqhaylla ruwaykunata, runa qhatuypi, chinkapuypi ima.