Cuarentenapiqa huchasapa hinam qawawanchik

Bolivia suyupi Coronavirus onqoyta hark’ananpaq gobierno nacionalpa kamachisqan cuarentena nisqa, hinallataq Policía nisqawan Fuerzas Armadas nisqawan hunt’achisqan, aswan askha kutipin huk excusa hina otaq argumento hina karqan llaqta runakunaq derechonkunata sarunchanankupaq, nishuta kallpawan qatiykachanankupaq, manchachinankupaq ima, pikunachus callekunaman lloqsiyta atrevikunku, paykuna kikinkupaq, ayllunkunapaq ima, mikhunata maskhaq runakunata.

Santa Cruz de la Sierra llaqtapi qhatukunapi huch’uy qhatuykunapi llank’aq warmin willawanchis, qolqe tarpusqanqa manan saqenchu ​​wasinpi qhepakuyta, gobierno nacional transicional nisqa kamachisqanman hina, tawa willkankunata (sipasllaraq) encargasqanrayku, cuidasqanrayku ima, paykunan qolqe ganasqanmanta dependen sapa p’unchay kawsanankupaq.

“Kaypi kashayku ayqekuspa, kay hinata, chay hinata, aswan millay suwakunamanta, manataqmi yachaykuchu maypi wawaykuta mikhuchisaqku”, nispan willakun kay mamaq hatun mamaq willakuyninmanta, payqa manan huk armayoqchu nitaq herramientayoqchu, aswanpas makinmantan sapa p’unchay llank’ananman lloqsinanpaq, qhali kayninta desafiaspa, ichaqa llapanmanta aswantaqa suertenta, mana policiakunaq hap’isqan kananpaq, policiakunaq celdanman apasqa kananpaq, multa nisqawan kuska.

“Yachanin kay cuarentena nisqa kamachikuy hunt’ayqa ancha allinmi, ichaqa unayñan ruwakunan karqan, manaraq kay sasachakuy Bolivia suyupi kashaqtin, ichaqa manan kamachikuqkuna organizakuyta atirqankuchu (...) kunanpachan tawa willkakunata uywashani, papaypas mamapas paykunapaqmi kani, willkaykunapaq lechetapas pañalestapas rantinaymi manataqmi pipas kanchu huk qolqeta qowananpaq”, nispa nispas qaparisqa, rurunkunata rantikuyta munachkaspa.

Shinallatak willashkami chapakkuna municipal llankaymanta, paykunami chayashpa qhatukunaman chayashpa chikan chikan paykunapak mercaderia nishkata llukshichinka mana ima sut’inchashpa, shinallatak imakunata hapishkakunata kutin hapinata munashpa, chay multa nishpa hatunmi, mana kullkitami ushanchu.

Kay llakikuykunamanta aswantaqa, centros de salud pública nisqakuna mana ima unquyniyuq runakunata hampiyta munasqankumanta, chaymanta llamkaqkuna rimarinku, unquqqa chiqap sinchi unquyta qawachinan hampichikunanpaq, hinaspam wasinkuman kachanku.

“Huk p’unchaymi willkayta pusarqani La Colorada llaqtapi centro de saludman hinaspan niwarqanku mana hampisaqkuchu nispa, willkaytataq wasiyman pusanay karqan (...) Mana qolqeyku kanchu centro médico privado nisqaman apanaykupaq, centros públicos de salud nisqapi hampichikuyta munayku, manan wakcha kasqaykuraykullachu kutichisqa kayta munayku”, nispan quejakurqan.

Cuarentena nisqataqa manan argumento hinachu utilizakunman llaqta runakunaq derechonkunata sarunchanapaq. Callekunapi policiakuna, militarkunapas misión constitucional nisqayoqmi kanku llaqta runakunata amachanankupaq, aswantaqa kay pandemia nisqapi, pusanankupaq, ichaqa manan qatiykachanankupaq, manchachinankupaq, nitaq manchachinankupaqchu.

Llaqta, suyu, suyu kamachiqkunan allinta kutichinanku llaqta runakunaq necesitasqankuman, aswantaqa qhali kaymanta, mikhuymantawan. Sut’inmi multakuna, carcelpi wisq’aypas mana allinchu Coronavirus onqoyta pisiyachinapaq.

RADIO ALTERNATIVA 103.0 FM SANTA CRUZ - BOLIVIA