LUCHA RUWAYTA RUWAYKUNA

Llapa runakunata mink’akuspa, musquykunapi, munaykunapi ima huñunakunankupaq

Tiksimuyuntinpi warmikuna kunan p’unchay, 8 p’unchay marzo killapi, warmikunaq p’unchaynin, huelgata ruwashanku, warmikunaq derechonkuna, condicionkuna, oportunidadkuna ima hunt’asqa kaqlla kanankupaq, mana ima sapaqchasqa kanankupaq. Warmikunaq Wasinpiqa yachanchismi llapa ñawpaq maqanakuykunamanta heredero kasqanchista, manataqmi hayk’aqpas chaskisunchu mana chanin kayta nitaq huk runaq otaq huk clase runaq kamachisqanta. Chayraykun pachantinpi warmikunaq waqyasqan huelgaman hukllawakushanchis, "Huñushani, ¿icharí?" Kayka kallpakunata tantachinamantami kan, shinallatak warmikunata, kurkukunatapash llakichikunata harkankapak, chinkachinkapakpash tantarishka ruranakunata minkachinamantami kan. Llapanchismi sapa p’unchay t’ikrasunman warmikunaq allin qhawariyninta pisiyachiq yuyaykuykunata.

Casa de la Mujer kay punchawman hukllawakun huk ñaña abrazowan; mana qunqayllamantachu akllarqa campañanta qallarinanpaq llapa movimientos sociales y polticos nisqawan kuska, warmikunapa derechunkunata mañakuq, tukuy laya desigualdad nisqakunapa contranpi, ruwayninkunata churaspa, violencia patriarcal, sexista nisqa harkakuypi hinaspa denunciaypi, chaynallataqmi hukllawakuyninkunapipas, chaykunam huk derechokunata neganku hinaspa wakcha kayta warmiyachinankupaq hinaspa exclusión social y política nisqapi.

¿Atisunmanchu thak kawsayta yachaspa sapa chunka warmikunamanta 8 ima maqanakuypipas ñak’arisqankuta yachaspa? Santa Cruz llaqtapi Ministerio Público, ñawpa kamachiypi, 6.654 willaykunata killkashkami warmikuna llakichishkamanta; ichaqa chay yupayqa manchakuypaqmi, kikin oficinakuna willakuptinku 1.302 hucha sexualkunamanta, chaymi Santa Cruz llaqta aswan achka huchayuq kayhina.

2017 watapi, chay suyupi fiscalía pública nisqapi, pachak masnin warmikuna wañuchisqankumanta willakurqa. Llaqtanchispiqa, willakuyman hinaqa, 16 pasarqan, chaymi nin sapa killa aswan askha warmikunata wañuchinku compañeron otaq ñawpaq compañeronwan. Ñoqaykumantaqa reqsiyku kay yupaykuna mana allintachu hap’iyta huk cheqaq kaqta hap’iyta, chaymi imaymana razonkunarayku pakasqa qhepan.

Entiendeyku, maqanakuyniykuqa callekunapi kasqanmanta, chaymi necesitan llapa actor social, político nisqakunaq participacionninta. Manan suficientechu kanman huk marco jurídico progresivo y avanzado nisqa mana necesario hinaspa allin recurso presupuestario nisqayoq kay, chaywanmi kamachikuykunata, políticas públicas nisqakunatapas hunt’akunman, chaykunan kanku qhari warmi kaqlla kayman chayanapaq.

Ñuqaqa hukllawakuchkani, pay, pay, llapallaykichik, llapanchikmi hukllawakuchwan hinaspa nanayta kusikuyman tikrachwan. Ama saqisunchu aswan maqanakuyta hinaspa qallarisun tikrayta campañaman hukllawakuspa "Ñuqapas hukllawakuchkani, ¿imataq qampaq?"

Astawan yachaykunaykipaq: www.casadelamujer.org.bo

Facebook: Casa de la Mujer Bulivia