Casa de la Mujerpa kamachiqnin: Warmi wañuchiykunapa ñawpaq kawsaynin

Manan envidiakuymantachu, aswanpas atiymantan.

31 ñiqin inti raymi killapi 2017 watapi

Miriam Suárez, Warmikunapa Wasin

“Warmi ‘suficiente’ niptinqa, warmi-qhari puñuymanta rimaq runaqa manaña kallpayuq kasqanmantam sientekun, hinaspam chayta kutichipuyta munan”, nispa.

Warmi wañuchiyqa qariwan warmiwan mana kaqlla kayninpa tukukuy rikuchiyninmi, chaymi rikurin jerarquía, atiypa, pipas kamachiptin, hukñataq kasukuptin.

Chay kasukuy pakikuptinqa, chay kasukuq posiciónmanta warmi sayk’usqa kasqanrayku, chaylla reacción kan, chaymi femicidiota rikunchik chay autoritario situación jerárquica pakikusqanmanta. Warmi ‘suficiente’, ‘bastante’, ‘suficienteña’ niqtinqa, qhariq patriarcal, sexista atiyninqa chinkachishaqta hinan sientekun, hinaspan kutichipuyta munan.

Manan munakuymantachu nitaq envidiakuymantachu warmi wañuchiyman apawanchis. Chayqa manan qhariq nisqan munakuymanta aswan karumanchu; chayqa huk asunto político nisqa, chaymi aswan millay castigoman apawanchis mayqen warmipaqpas, chay ciclo de dependenciamanta t’aqakuyta munaqtin. Huk runapi atiyniyoq kayninta rikuchinapaqqa manan aswan p’enqay ruwayqa kanmanchu, phiñakuyman churanamantaqa.

Chayqa vengakuy actitudmi, manan envidiakuychu nitaq imapas machasqa hinachu; chayta qawanapaqqa critica atiyniyuqmi kananchik.

Maqanakuy, warmi wañuchiy, runa rantikuy ima yapakusqanqa, huk ladumanta, warmikunaq sayk’usqa kasqankuman hina, hunt’aq uwiha kasqankumanta, hinallataq reparasqankuman hina, cheqaq kaqpa mañakusqanman hina, hinallataq kikin kawsayninkupi, decidisqankupipas atiyniyoq kasqankuta.

Hinallataqmi kan huk elementokuna hinallataq factorkuna, cultura hinallataq wakin qharikunaq mentalidad primitiva nisqa. Chayraykun noqanchispas, kamachikuqkunapas, sociedad civilpas, yuyaymanakunanchis imayna kawsasqanchispi, chaykunaqa huk culturaq parten, hinaspa tapukunanchis ima clase qharikunata, warmikunata uywasqanchista.