Wasipi kaspa hina

Wasiypi kaspaymi ch'inlla kayman pusawanayta munani, aswanmi munani hawapi kayta, callekunaman lloqsiyta, ch'inlla pasashaq runakunata qhawayta, pachak-pachak runakunata abrazayta, chinkasqa qhawariywan, "sapa p'unchay t'antankuta" hap'inankupaq musquywan, ch'usaq maki wasinkuman kutimuy millay mosqoywan ima: "wisq'asqa pandemia tukukunankama".

¿Imatan común runakuna yachanku pandemiakunamanta? Chiqapmi, chay unquyta sut’inchanapaq ruwaykuna, maypachachus pandemiaman tukupun chaypas necesario, ichaqa willakuymanta hawapi, ancha qayllanchikpi, kanmi runakunapa kawsaynin, necesidadninku mana hunt’asqa, mascarata, huk kilo arrozta, utaq wakin t’anta rantiywan maqanakuspa. Mana hayk’aqpas rikurqanchischu imaynatas onqoykuna condiciones socioeconómicas nisqawan, qhari warmi kayninkuman hina mana kaqlla kayninkunawan tupachisqa kasqankuta; chay cuarentena nisqapiqa warmikunata huchachaq sarunchaykunatan sut’incharqan, kunankamaqa 3 warmi wañuchiykunan kashan wisq’asqa kashaqtin.

Wakin yanapakuykunata churaptinkupas, manam imapas warmita kacharichinchu maqanakuymanta. Chayman chayaspa chay abusomanta willakuq runata amachanankupaq hinaspa kamachikuypa nisqanman hina agresorpaq sancionta churanankupaqqa tiempotam hapin, chay momentokunapim warmikunaqa wawankullapi piensanku, chaymi musyakunku upallalla kasqankuwan ñakarichiqninkupa piñakuyninta mitiganankuta hinaspam willasqankuta saqinku, chaymi churakunku zona de alto riesgo nisqapi.

Kay warmikunapaq mana seguro kay chaqwa chawpipi, wakin institucionkuna, 24/7 wasipi qhipakunankupaq kamachiyta mana kasukuspa, yanapayta quchkanku maqanakuy chawpipi kawsaq warmikunaman. Casa de la Mujer, mana allinpi llamkaq, huk uchuy equipo profesionalkunawan, pisi equipokunawan ima, kallpanchakunmi allin ruwaykunata ruwananpaq, chaynallataqmi comprometekun tukuy imamanta harkayta qunanpaq, violencia de género nisqapi ñakariqkunaman. Huk suyuq institucionkunawan kuskanchakuspapas, kay kallpachakuykunan mana suficientechu wayna sipaskuna, warmikunaq kawsayninta waqaychanapaq; aswan askharaqmi necesitakun huk declaracionmanta otaq allin intencionkunamanta.

Imaynan coronavirusmanta sinchi kamachikuykunata churashanku, chay hinallataqmi kamachikunan kanqa tukuy imamanta hark’akuy ruwaykunata, warmi-qhari puñuymanta ñak’ariqkunapaq, hinallataq warmi-qhari puñuymanta maqanakuywan ñak’ariq warmikunaq daño ruwasqankuta allichanankupaq. Warmikunapa, sipaskunapa kawsayninta yanapanapaq, sunqu tiyachinapaq, qispichinapaq ima equipokuna, apaykachanakuna ima necesitakun, chaymantapas kamachikuykunata mana hunt’ayta munaqkunapaq, runa yanapakuykunata mana qunankupaqpas sinchi sancionkunata churana.

Warmikunapa Wasin