Observatorio rehegua
Marco normativo
Legislación boliviana ha internacional, umi fallo ointerpretáva ndive.
Marco reglamentario nacional ha internacional omopyenda obligación inevitable Estado boliviano ohapejokóvo, okastiga ha omboykévo violencia de género, ogarantisáva kuñanguérape peteî tekove ndorekóiva violencia ha discriminación.
Marco legal nacional e internacional
Leyes y convenios que consagran la protección integral de las mujeres frente a la violencia.
Artículo 15 (CPE) rehegua .
Mayma yvypóra oguereko derecho oikovévo ha hete, iñakã ha teko porã rehe. Avavépe ndojetorturaiva'erã térã ojetrata vai va'erã. Estado omoîva’erâ umi mba’e tekotevêva ojehapejoko, omboyke ha okastiga haguã violencia de género.
Ley Integral 348
Ley Integral para Garantizar a las Mujeres una Vida Libre de Violencia (2013). Tipifica 16 formas de violencia, crea la FELCV y establece la prioridad estatal en la persecución penal del feminicidio.
Amandaje Belém do Pará rehegua
Convención Interamericana de Prevención, Castigo y Eradicación de la Violencia contra la Mujer (OEA). Ohechakuaa derecho orekóva kuñanguéra oñemomba'e ha oñemoarandu haguã libre umi patrón estereotipo-gui.
Convención CEDAW rehegua
Convención oñemboyke haguã opaichagua ñemboyke kuñanguéra rehe. Oobliga Estado-kuérape omboyke haguã léi, jepokuaa ha jepokuaa omboykéva sistema de justicia-pe.
Procedimiento penal
Ñe’ẽryru ojehecháva: jerarquía judicial
Ojekuaa haguã mba'éichapa oñemotenonde peteî káso penal, ko'ãva ha'e umi mbohapy institución clave oîva encargada proceso rehe:
1. FELCV rehegua
Unidad policial especializada rehegua. Ohupyty informe de emergencia, oipytyvõ víctima-kuérape ha ojejapo orden de captura.
SLIM
Odirigi investigación penal, odispone examen forense, ojerure medida de protección ha oimputa agresor-pe.
Fiscalía
Dirige la investigación penal, ordena peritajes forenses, solicita medidas de protección e imputa al agresor.
Juzgados
Juzgados de Instrucción y Tribunales de Sentencia que resuelven medidas cautelares y dictan sentencia condenatoria.
Jurisprudencia constitucional
Umi fallo constitucional relevante rehegua
Resumen umi fallo oúva Tribunal Constitucional Plurinacional-gui orekóva perspectiva de género ha ombohasáva ñe'ê mbykymíme:
Fallo Constitucional Plurinacional rehegua 455/2019-S2
Ñangareko kuñanguérape guarã oîva situación de violencia-pe. Omopyenda obligación inevitable Ministerio Público omotenondévo medida de protección ha ojerurévo aprobación pya'e autoridad jurisdiccional. Hembipotápe central ha'e osalvaguarda integridad física, psicológica ha sexual, ha derecho propiedad ha laboral orekóva kuñanguéra ha umi dependiente.
Ñamombeʼu porãsérõ: Umi fiskal OOBLIGADO omeʼẽ hag̃ua ndéve proteksión pyaʼe representa riremínte peteĩ informe, ojapoʼỹre excusa. Tembiapokuéra ha’e oasegura haĝua nde rekove, nde rete ha nde mba’e (ha nde ra’ykuéra mba’e) oĩ porãha pe o’abusávagui.
Fallo Constitucional Plurinacional rehegua 353/2018-S2
Valor evidencial orekóva declaración víctima rehegua. Odetermina umi delito violencia sexual ha género (oiko jepi kañyháme), declaración víctima omopyendáva prueba circunstancial fundamental ha esencial ohechaukáva autorización probable, oobligáva fiscal ha juece-kuérape oaplika haguã perspectiva estricta de género evaluación de prueba-pe.
Ñamombeʼu porãsérõ: Umi asalto oiko jepi testígoʼỹre, NE ÑEʼẼ haʼe pe pruéva prinsipál. Umi hués ndaikatúi omboyke nde denuncia avave ndohechái haguérente.
Fallo Constitucional Plurinacional rehegua 064/2018-S2
Obligación oadministra haguã justicia orekóva perspectiva de género. Omopyenda deber inevitable opavave juece ha tribunal-kuéra omoî haguã perspectiva de género omanehávo umi káso ha fallo orekóvape. Omopyenda peteî tembiporu jurisprudencial clave ombohovái haguã discriminación ha omboyke haguã brecha desigualdad sistema judicial-pe.
Ñamombe'u porãsérõ: Ojeproivi umi juece oiporu haguã prejuicio sexista ("ha'e ogueru ijehe", "mba'ére oñemonde upéicha") ohusga jave. Oikuaava'erã hikuái desequilibrio poder oîva.
Fallo Constitucional Plurinacional rehegua 130/2018-S2
Enfoque interseccional ha umi grupo vulnerable. Oñembohovái protección víctima orekóva vulnerabilidad superpuesta (ha'eháicha mitãnguéra versus umi tapicha ijedámava). Ojerúre Estado ogarantisa haguã protección pya'e, oportuna ha especializada, oobligáva mburuvichakuérape oactua haguã debida diligencia omotenondévo prioridad interes iporãvéva mitãme situación de riesgo-pe.
Ja’e porãsérõ: Pe víctima ha’éramo, techapyrãramo, peteĩ mitãkuña indígena térã kuña ijedámava, Estado oñangarekova’erã hese pya’eve jepe oîgui tuicha desventaja ha riesgo-pe.
Fallo Constitucional Plurinacional rehegua 017/2019-S2
Debida diligencia ha activismo judicial rehegua. Omombarete prohibición ombotovévo umi marandu violencia reheguáva oñemopyendáva supuesto "falta de cooperación" víctima-gui. Omopyenda oñepyrûva'erã investigación de oficio, omotenondévo prioridad protección pya'e ha oaseguráva Ministerio Público oasumi plenamente carga de prueba.
Ñamombe'u porãsérõ: Policía ha fiscalía ndaikatúi omboty nde káso he'ívo "ndereguerúi prueba" térã "nderejeruréi jey". Oguereko hikuái obligación oinvestiga haguã ijehegui.
Fallo Constitucional Plurinacional rehegua 001/2019-S2
Umi medida de precaución ha peteî perspectiva de género. Omanda consideración vulnerabilidad particular mitãkuña ha adolescente oevalua jave riesgo procesal ha umi pedido de liberación detención prejudicial-gui. Ojerúre umi juece ome'ê haguã justificación rigurosa ohechaukáva ndaipóriha peligro real, ohasáva formalidad procesal.
Ñamombeʼu porãsérõ: Pe hués opoi mboyve peteĩ agresor-pe ohaʼarõ aja pe juicio, ohecha porã vaʼerã pe víctima oĩpa pelígro. Ndikatúi omosãso hikuái omoañetévo peteî requisito procesal-nte.
¿Rehechakuaápa ideprovechoha ko informasión?
Aguyje peẽme pembohovái haguére.
Seguí explorando
Observatorio rehegua
Dato femicidio rehegua, violencia de género ha umi káso oñeñangarekóva Bolivia-pe.
Mba’éichapa ojejapo surf oheja’ỹre rastro
Qué hace y qué no hace el botón de salida rápida, y cómo borrar del navegador que estuviste acá.
Contáctanos
Ponete en contacto con la Casa de la Mujer. Oficina administrativa y canales de ayuda.
